Komponenty płyty głównej

Współczesna płyta główna jest wyposażona w kilka wbudowanych komponentów takich jak różnego typu gniazda, złącza, układy scalone itp. Większość płyt głównych zawiera następujące podstawowe komponenty:

• gniazdo procesora (Socket/Slot),
• chipset (North/South Bridge, kontrolery pamięci lub urządzeń wejścia-wyjścia),
• układ Super I/O,
• układ ROM BIOS (Flash ROM/firmware hub),
• gniazda pamięci SIMM/DIMM/RIMM (RAM),
• gniazda magistrali ISA/PCI/AGP,
• stabilizator napięcia zasilania procesora,
• bateria.

Niektóre płyty główne są również wyposażone w zintegrowaną kartę graficzną, dźwiękową, sieciową, kontroler SCSI, złącza AMR (ang. Audio Modem Riser) i CNR (ang. Communications and Networking Riser) oraz w inne opcjonalne interfejsy, zależnie od konkretnego modelu płyty.

Gniazda procesora (Socket i Slot)

W zależności od typu procesora jest on instalowany w gnieździe typu Socket lub Slot.

Począwszy od układu 486, firma Intel rozpoczęła projektować procesory, które mogły być instalowane i aktualizowane bezpośrednio przez użytkownika. W związku z tym opracowała standardy gniazd procesora, które umożliwiały instalację różnych modeli procesorów z tej samej serii. Specyfikacje standardów gniazd uzyskały oznaczenia, które zazwyczaj są umieszczane na samym gnieździe lub płycie głównej.

Początkowo wszystkie procesory były instalowane w gniazdach typu Socket lub były bezpośrednio przylutowane do płyty głównej. Wraz z pojawieniem się procesora Pentium II i pierwszych wersji układu Athlon zarówno firma Intel, jak i AMD zaczęły przystosowywać swoje produkty do współpracy z gniazdami typu Slot.

Wraz z pojawieniem się procesora Celeron drugiej generacji firma Intel zintegrowała pamięć Cache L2 bezpośrednio z jego rdzeniem, co spowodowało, że poza główną płytką procesora nie było konieczne stosowanie żadnych dodatkowych modułów. Procesor Pentium III drugiej generacji (o nazwie kodowej Coppermine) również był wyposażony w zintegrowaną z rdzeniem pamięć Cache L2. Podobnie postąpiła firma AMD w przypadku swoich procesorów K6-3, Duron (Duron o nazwie kodowej Spitfire) oraz układu Athlon drugiej generacji (o nazwie kodowej Thunderbird). Niektóre starsze modele procesora Athlon Thunderbird były również dostępne w wersji Slot A. Po zintegrowaniu pamięci Cache L2 z rdzeniem procesory ponownie składały się z jednego układu, co oznaczało, że umieszczanie go na dodatkowej płytce drukowanej przystosowanej do instalacji w gnieździe typu Slot stało się zbyteczne i zbyt kosztowne. Wskutek wbudowania pamięci podręcznej L2 do rdzenia, powrócono do stosowania obudów procesorów instalowanych w gnieździe typu Socket. Wszystkie najnowsze modele procesorów oparte są na gnieździe typu Socket. W przypadku 64-bitowego procesora Itanium ponownie wykorzystano obudowę kasetową, w której umieszczono pamięć Cache L3, ale w dalszym ciągu procesor jest instalowany w gnieździe typu Socket.

Nie można omawiać nowoczesnych płyt głównych bez wspomnienia o chipsetach. Dwie dowolne płyty główne oparte na identycznych chipsetach pod względem funkcjonalnym są jednakowe. Chipset zawiera w sobie interfejs magistrali procesora (zwanej FSB front-side bus), kontrolery pamięci, magistrali i urządzeń wejścia-wyjścia. Wszystkie układy scalone płyty głównej znajdują się w chipsecie. Procesor nie jest w stanie komunikować się z pamięcią, kartami rozszerzeń, podłączonymi urządzeniami bez pośrednictwa chipsetu. Chipset jest centralnym elementem "układu nerwowego" komputera PC. Ze względu na to, że chipset nadzoruje interfejsy i połączenia występujące pomiędzy procesorem i pozostałymi komponentami systemu, od niego zależy, jaki typ procesora można zastosować, z jaką częstotliwością będzie pracował procesor i magistrale, jakiego typu, o jakiej pojemności i o jakim czasie dostępu pamięć operacyjna może zostać użyta. Tak naprawdę, chipset prawdopodobnie jest najważniejszym pojedynczym komponentem komputera, chyba nawet ważniejszym od procesora.

Polecam książki